सप्टेंबर २०२५ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता ७ वी मराठी - साप्ताहिक सराव प्रश्नपत्रिका (उत्तरांसह)
सप्टेंबर २०२५
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा १ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांचा जन्म कोठे झाला?
ब) डॉ. खानखोजे यांच्यावर कोणत्या दोन गोष्टींचा प्रभाव होता?
क) डॉ. खानखोजे यांनी कोणत्या देशाला आपले कार्यक्षेत्र बनवले?
ड) 'शेतकऱ्यांचा असंतोष' हा कोणता असंतोष होता?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांच्या आईचे नाव _________ होते.
ब) डॉ. खानखोजे यांनी ‘भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाचे' _________ पाहिले होते.
क) 'अमेरिकेतील कृषी विद्यापीठात त्यांनी _________ शिक्षण घेतले.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) देहभान विसरणे
ब) चिकाटीने काम करणे
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांना कृषी क्षेत्रातील कोणते कार्य करायचे होते?
ब) डॉ. खानखोजे यांच्या कार्यामुळे मेक्सिकोला काय फायदा झाला?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) कृषी
ब) स्वातंत्र्य
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडत्या शास्त्रज्ञाबद्दल' ५-७ ओळी लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोतील शेतकऱ्यांसाठी केलेल्या कार्याचे वर्णन करा. (४ गुण)
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा १ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांचा जन्म वर्धा जिल्ह्यातील 'बाभुळगाव' येथे झाला.
ब) डॉ. खानखोजे यांच्यावर 'भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाचे' आणि 'शेतकऱ्यांच्या असंतोषाचे' असे दोन गोष्टींचा प्रभाव होता.
क) डॉ. खानखोजे यांनी 'मेक्सिको' देशाला आपले कार्यक्षेत्र बनवले.
ड) 'शेतकऱ्यांचा असंतोष' म्हणजे शेतकरी गरीब व कर्जबाजारी असल्यामुळे त्यांच्यात असलेला असंतोष.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) डॉ. खानखोजे यांच्या आईचे नाव गंगाबाई होते.
ब) डॉ. खानखोजे यांनी ‘भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाचे' निकोप वातावरण पाहिले होते.
क) 'अमेरिकेतील कृषी विद्यापीठात त्यांनी उच्च शिक्षण घेतले.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) देहभान विसरणे - स्वतःला विसरून जाणे, एखाद्या कामात पूर्णपणे रमून जाणे.
वाक्य: सचिन क्रिकेट खेळताना देहभान विसरून जातो.
ब) चिकाटीने काम करणे - सातत्याने, न थकता काम करणे.
वाक्य: परिश्रमाचे फळ मिळते, पण त्यासाठी चिकाटीने काम करणे आवश्यक आहे.
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. खानखोजे यांना कृषी क्षेत्रात आधुनिक तंत्रज्ञान वापरून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवायचे होते आणि त्यांना समृद्ध करायचे होते. त्यांना उच्च प्रतीचे बियाणे तयार करायचे होते.
ब) डॉ. खानखोजे यांच्या कार्यामुळे मेक्सिकोच्या शेतीमध्ये क्रांती झाली. त्यांनी गहू, मका या पिकांच्या सुधारित जाती शोधून काढल्या, ज्यामुळे मेक्सिको अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण बनले.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.
अ) कृषी - शेती, शेतकी
ब) स्वातंत्र्य - मुक्ती, स्वाधीनता
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडत्या शास्त्रज्ञाबद्दल' ५-७ ओळी लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे. उदा.)
माझे आवडते शास्त्रज्ञ डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम आहेत. ते भारताचे माजी राष्ट्रपती होते. त्यांनी 'मिसाईल मॅन' म्हणून ओळख मिळवली. त्यांनी देशाच्या संरक्षण क्षेत्रात खूप मोठे योगदान दिले. त्यांचे जीवन खूप प्रेरणादायी होते. ते नेहमी विद्यार्थ्यांना मोठे स्वप्न पाहण्यासाठी आणि ते पूर्ण करण्यासाठी प्रोत्साहित करत होते. त्यांचे विचार आणि कार्य मला खूप आवडते.
प्रश्न ७. डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोतील शेतकऱ्यांसाठी केलेल्या कार्याचे वर्णन करा.
डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोतील शेतकऱ्यांसाठी खूप मोलाचे कार्य केले. त्यांनी गहू आणि मका या पिकांवर संशोधन करून त्यांच्या अधिक उत्पादन देणाऱ्या आणि रोगप्रतिकारक शक्ती असलेल्या नवीन जाती विकसित केल्या. त्यांनी संकरित वाणांच्या निर्मितीवर भर दिला. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे मेक्सिकोतील शेती उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढले आणि देश अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण झाला. त्यांना 'मेक्सिकन शेतीतले हरितक्रांतीचे जनक' मानले जाते.
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा २ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेचे कोणते वैशिष्ट्य सांगितले आहे?
ब) मराठी भाषेत काय ओतप्रोत भरले आहे?
क) मराठी भाषेमुळे कोणाला आनंद होतो?
ड) कवीने मराठी भाषेला कोणाचे रूप दिले आहे?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) मराठी भाषा _________ आणि सरळ आहे.
ब) मराठी भाषेचा _________ मनाला आनंद देतो.
क) मराठी भाषेतील _________ कानांना सुखावतात.
प्रश्न ३. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) गोडवा
ब) अभिमान
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'माझी मराठी' या कवितेतून कवीला काय संदेश द्यायचा आहे?
ब) मराठी भाषेतील कोणती सौंदर्यस्थळे कवीने वर्णिली आहेत?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) गोड
ब) परका
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडत्या भाषेबद्दल' ५-७ ओळी लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. मराठी भाषेबद्दल तुम्हाला काय अभिमान वाटतो? स्पष्ट करा. (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून नाम ओळखा. (२ गुण)
अ) राम शाळेत गेला.
ब) मुंबई एक सुंदर शहर आहे.
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा २ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेचा 'गोडवा' आणि 'सरळता' हे वैशिष्ट्य सांगितले आहे.
ब) मराठी भाषेत 'स्नेह आणि आपुलकी' ओतप्रोत भरली आहे.
क) मराठी भाषेमुळे 'मराठी भाषिक' आणि 'इतर' सर्वांना आनंद होतो.
ड) कवीने मराठी भाषेला 'आई'चे रूप दिले आहे.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) मराठी भाषा गोड आणि सरळ आहे.
ब) मराठी भाषेचा गोडवा मनाला आनंद देतो.
क) मराठी भाषेतील शब्द कानांना सुखावतात.
प्रश्न ३. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.
अ) गोडवा - माधुर्य, मधुरता
ब) अभिमान - गर्व, ऐट
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) 'माझी मराठी' या कवितेतून कवीला मराठी भाषेचा अभिमान बाळगण्याचा, तिचा गोडवा अनुभवण्याचा आणि तिचे महत्त्व जाणून घेण्याचा संदेश द्यायचा आहे. मराठी भाषेचे महत्त्व आणि सौंदर्य या कवितेतून कवीने सांगितले आहे.
ब) मराठी भाषेतील 'गोडवा', 'शब्दरचना', 'सरळता', 'प्रेम आणि आपुलकी' तसेच 'संस्कृतीचे दर्शन' ही सौंदर्यस्थळे कवीने वर्णिली आहेत.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
अ) गोड - कडू
ब) परका - आपला
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडत्या भाषेबद्दल' ५-७ ओळी लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे. उदा.)
मला मराठी भाषा खूप आवडते. ही माझी मातृभाषा आहे. या भाषेतून मला माझ्या भावना सहजपणे व्यक्त करता येतात. मराठी साहित्य खूप समृद्ध आहे. या भाषेत अनेक सुंदर कविता, कथा आणि नाटके आहेत. मराठी भाषेचा अभ्यास करताना मला खूप आनंद होतो. मी नेहमी प्रयत्न करेन की, मराठी भाषेतूनच अधिकाधिक गोष्टी शिकेन.
प्रश्न ७. मराठी भाषेबद्दल तुम्हाला काय अभिमान वाटतो? स्पष्ट करा.
मराठी ही आपली मातृभाषा आहे. तिचा समृद्ध इतिहास आणि साहित्य आहे. संत ज्ञानेश्वरांपासून ते आजच्या आधुनिक लेखकांपर्यंत अनेकांनी मराठी भाषेला समृद्ध केले आहे. या भाषेतून आपल्या संस्कृतीचे, परंपरांचे दर्शन घडते. मराठी भाषेचा गोडवा आणि तिची सरळता यामुळे मला तिचा खूप अभिमान वाटतो. ही भाषा आपल्याला आपल्या मातीशी आणि लोकांशी जोडून ठेवते.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून नाम ओळखा.
अ) राम शाळेत गेला. - राम, शाळा
ब) मुंबई एक सुंदर शहर आहे. - मुंबई, शहर
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा ३ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'गचकअंधारी' या पाठाचे लेखक कोण आहेत?
ब) गावात लोक कशाला घाबरत होते?
क) वाघ आणि कोल्ह्याने कशाला पाहिले?
ड) कोणाला गचकअंधारीचे रहस्य कळाले?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) गावात नेहमी _________ गोष्टी घडत असत.
ब) वाघ बिळातून _________ बाहेर आला.
क) 'गचकअंधारी' म्हणजे _________ समजून वाघ आणि कोल्हा घाबरले.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) धूम ठोकणे
ब) जीव मुठीत घेणे
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'गचकअंधारी' हे नाव कसे पडले?
ब) वाघ आणि कोल्ह्याची पळापळ का झाली?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) भीती
ब) दूर
प्रश्न ६. 'तुमच्या जीवनातील एखादा विनोदी प्रसंग' ५-७ ओळीत लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. 'गचकअंधारी' या पाठातून कोणता विनोद निर्माण होतो, स्पष्ट करा. (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून क्रियापद ओळखा. (२ गुण)
अ) मुले खेळत आहेत.
ब) ती गाणे गाते.
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा ३ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) 'गचकअंधारी' या पाठाचे लेखक अण्णाभाऊ साठे आहेत.
ब) गावात लोक 'गचकअंधारी'ला घाबरत होते.
क) वाघ आणि कोल्ह्याने 'म्हातारीला' (गचकअंधारीला) पाहिले.
ड) 'कोणत्याच' प्राण्याला गचकअंधारीचे रहस्य कळाले नाही.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) गावात नेहमी अद्भूत गोष्टी घडत असत.
ब) वाघ बिळातून थरथर कापत बाहेर आला.
क) 'गचकअंधारी' म्हणजे मोठा राक्षस समजून वाघ आणि कोल्हा घाबरले.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) धूम ठोकणे - पळून जाणे, अत्यंत वेगाने पळून जाणे.
वाक्य: पोलिसांना पाहताच चोरट्यांनी धूम ठोकली.
ब) जीव मुठीत घेणे - खूप घाबरणे, अत्यंत भीती वाटणे.
वाक्य: साप समोर येताच मी जीव मुठीत घेतला.
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) एका म्हातारीचा नातू अंधारात रडत असताना ती त्याला 'गचकअंधारी' येईल अशी भीती दाखवते. वाघ आणि कोल्हा अंधारात या 'गचकअंधारी'ला म्हातारी समजून घाबरतात आणि पळून जातात, त्यामुळे हे नाव पडले.
ब) वाघ आणि कोल्हा दोघेही 'गचकअंधारी' म्हणजे एक मोठी आणि धोकादायक शक्ती आहे असे समजले. म्हातारीच्या चाबकाच्या फटक्यांनी ते घाबरले आणि ती आपल्याला मारण्यासाठीच आली आहे असे वाटल्यामुळे त्यांनी पळापळ केली.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
अ) भीती - धैर्य
ब) दूर - जवळ
प्रश्न ६. 'तुमच्या जीवनातील एखादा विनोदी प्रसंग' ५-७ ओळीत लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे. उदा.)
एकदा मी माझ्या मित्रासोबत बागेत खेळायला गेलो होतो. तिथे एक माकड होते. माझ्या मित्राच्या हातात एक बिस्कीटचा पुडा होता. माकडाने त्याला घाबरवून तो पुडा हिसकावला आणि झाडावर चढून आरामात बिस्किटे खाल्ली. माझा मित्र खूप घाबरला होता आणि आम्ही दोघेही खूप हसलो. तो प्रसंग आठवला की आजही हसू आवरवत नाही.
प्रश्न ७. 'गचकअंधारी' या पाठातून कोणता विनोद निर्माण होतो, स्पष्ट करा.
'गचकअंधारी' या पाठातील विनोद 'गैरसमजातून' निर्माण होतो. एक म्हातारी अंधारात आपल्या नातवाला गचकअंधारीची भीती दाखवते, तीच गचकअंधारी म्हणजे 'म्हातारी' असे वाघ आणि कोल्ह्याला वाटते. म्हातारीने चाबकाचे फटके मारल्याने ते तिला खराच मोठा शत्रू समजून पळून जातात. या प्राण्यांच्या आणि म्हातारीच्या गैरसमजातून अत्यंत विनोदी प्रसंग निर्माण होतो.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून क्रियापद ओळखा.
अ) मुले खेळत आहेत.
ब) ती गाणे गाते.
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा ४ - सराव प्रश्नपत्रिका (पुनरावृत्ती)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांना 'मेक्सिकन शेतीतले हरितक्रांतीचे जनक' का म्हणतात?
ब) मराठी भाषेचा गोडवा कशात आहे?
क) 'गचकअंधारी' या पाठातील म्हातारी कुठे राहत होती?
ड) वाघ आणि कोल्ह्याने कशाला पाहिले?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोत _________ आणि _________ पिकांवर संशोधन केले.
ब) मराठी भाषा म्हणजे _________ गोडवा.
क) म्हातारीने नातवाला _________ दाखवली.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) कानोसा घेणे
ब) जीव वाचवणे
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांच्यावर लहानपणी कोणत्या गोष्टींचा प्रभाव होता?
ब) मराठी भाषेबद्दल तुम्हाला काय अभिमान वाटतो?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) भय
ब) शांत
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडीचा कोणताही एक पाठ' यावर ५-७ ओळीत लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. 'गचकअंधारी' या कथेतील विनोदाचे मुख्य कारण काय आहे? (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून नाम आणि क्रियापद ओळखा. (२ गुण)
अ) रमेश रोज शाळेत जातो.
सप्टेंबर २०२५ - आठवडा ४ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोत गहू आणि मका पिकांच्या सुधारित जाती विकसित केल्या, ज्यामुळे मेक्सिको अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण बनले, म्हणून त्यांना 'मेक्सिकन शेतीतले हरितक्रांतीचे जनक' म्हणतात.
ब) मराठी भाषेचा गोडवा तिच्या शब्दांत, तिच्या उच्चारात आणि तिच्यातील स्नेह व आपुलकीमध्ये आहे.
क) 'गचकअंधारी' या पाठातील म्हातारी 'झोपडीत' राहत होती.
ड) वाघ आणि कोल्ह्याने म्हातारीला (जी त्यांना गचकअंधारी वाटली) पाहिले.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोत गहू आणि मका पिकांवर संशोधन केले.
ब) मराठी भाषा म्हणजे मनाला भावणारा गोडवा.
क) म्हातारीने नातवाला गचकअंधारीची दाखवली.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) कानोसा घेणे - अंदाज घेणे, गुप्तपणे माहिती काढणे.
वाक्य: चोरटे घराचा कानोसा घेत होते.
ब) जीव वाचवणे - स्वतःला किंवा इतरांना धोक्यातून बाहेर काढणे.
वाक्य: डॉक्टरने अपघातग्रस्ताचा जीव वाचवला.
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. खानखोजे यांच्यावर लहानपणी 'भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाचे' आणि 'शेतकऱ्यांच्या दारिद्र्यामुळे असलेला असंतोष' या दोन गोष्टींचा प्रभाव होता.
ब) मराठी ही माझी मातृभाषा आहे, तिचा समृद्ध इतिहास आणि साहित्य आहे. संतांच्या वाणीने आणि कवींच्या लेखणीने ती समृद्ध झाली आहे. तिचा गोडवा आणि सरळता मला तिचा अभिमान वाटायला लावते.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
अ) भय - निर्भयता, धैर्य
ब) शांत - अशांत, गोंधळ
प्रश्न ६. 'तुमच्या आवडीचा कोणताही एक पाठ' यावर ५-७ ओळीत लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे.)
मला 'माझी मराठी' हा पाठ खूप आवडतो. या पाठातून मराठी भाषेचे महत्त्व आणि तिचा गोडवा किती सुंदरपणे मांडला आहे हे समजते. कवीने मराठी भाषेला आईचे रूप दिले आहे, हे मला खूप भावले. या पाठातून मला माझ्या भाषेबद्दल अधिक आदर आणि प्रेम वाटू लागले. ही कविता वाचताना मला खूप आनंद होतो.
प्रश्न ७. 'गचकअंधारी' या कथेतील विनोदाचे मुख्य कारण काय आहे?
'गचकअंधारी' या कथेतील विनोदाचे मुख्य कारण म्हणजे 'गैरसमज' आणि 'भीती'. अंधारात वाघ आणि कोल्ह्याला वाटते की म्हातारी हीच 'गचकअंधारी' आहे. म्हातारी नातवाला घाबरवण्यासाठी बोललेली 'गचकअंधारी' ही संज्ञा प्राणी गंभीरपणे घेतात आणि त्यांना खरोखरच कोणीतरी अदृश्य आणि शक्तिशाली जीव असल्याचा भ्रम होतो. या गैरसमजातून आणि त्यातून निर्माण झालेल्या पळापळीतून विनोद निर्माण होतो.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून नाम आणि क्रियापद ओळखा.
अ) रमेश रोज शाळेत जातो.
नाम: रमेश, शाळा
क्रियापद: जातो
ऑक्टोबर २०२५
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा १ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'नात्याबाहेरचं नातं' या पाठातून लेखकाला काय सांगायचे आहे?
ब) रक्ताची नाती म्हणजे काय?
क) लेखकाने कोणत्या नात्याला 'नात्याबाहेरचं नातं' म्हटले आहे?
ड) 'नात्याबाहेरचं नातं' कोणत्या मूल्यांवर आधारित असते?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) काही नाती रक्ताच्या नात्यांपेक्षाही _________ असतात.
ब) _________ आणि _________ यातून 'नात्याबाहेरचं नातं' निर्माण होते.
क) 'नात्याबाहेरचं नातं' हे _________ नातं असते.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) जिव्हाळा वाटणे
ब) आधार देणे
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) रक्ताच्या नात्यांपेक्षा 'नात्याबाहेरची नाती' कधीकधी अधिक महत्त्वाची का ठरतात?
ब) 'नात्याबाहेरचं नातं' कसे निर्माण होतं?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) जिव्हाळा
ब) आधार
प्रश्न ६. 'तुमच्या जीवनातील एखादे आवडते नाते' यावर ५-७ ओळीत लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. 'नात्याबाहेरचं नातं' या संकल्पनेचे महत्त्व स्पष्ट करा. (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून सर्वनाम ओळखा. (२ गुण)
अ) तो अभ्यास करतो.
ब) आम्ही खेळायला गेलो.
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा १ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) 'नात्याबाहेरचं नातं' या पाठातून लेखकाला रक्ताच्या नात्यांव्यतिरिक्तही काही नाती खूप महत्त्वाची आणि मोलाची असतात हे सांगायचे आहे.
ब) रक्ताची नाती म्हणजे आपले आई-वडील, भाऊ-बहीण, आजी-आजोबा अशी जन्माने मिळालेली नाती.
क) लेखकाने 'मैत्री', 'गुरु-शिष्य नाते' किंवा 'एखाद्या अपरिचित व्यक्तीने दिलेला आधार' यांसारख्या नात्यांना 'नात्याबाहेरचं नातं' म्हटले आहे.
ड) 'नात्याबाहेरचं नातं' 'प्रेम, आपुलकी, विश्वास आणि आधार' या मूल्यांवर आधारित असते.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) काही नाती रक्ताच्या नात्यांपेक्षाही मोलाची असतात.
ब) आदर आणि विश्वास यातून 'नात्याबाहेरचं नातं' निर्माण होते.
क) 'नात्याबाहेरचं नातं' हे मानसिक नातं असते.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) जिव्हाळा वाटणे - प्रेम वाटणे, आपुलकी वाटणे.
वाक्य: नवीन शिक्षकांना विद्यार्थ्यांबद्दल लगेच जिव्हाळा वाटू लागला.
ब) आधार देणे - मदत करणे, पाठिंबा देणे.
वाक्य: संकटात सापडलेल्या मित्राला आम्ही आधार दिला.
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) रक्ताची नाती ही जन्माने मिळतात, पण 'नात्याबाहेरची नाती' ही अनुभवाने, परस्पर समजुतीने आणि निस्वार्थ प्रेमाने जोडली जातात. अनेकदा अशा नात्यांमध्ये अधिक मोकळेपणा आणि निस्वार्थ भावना असते, त्यामुळे ती अधिक महत्त्वाची ठरतात.
ब) 'नात्याबाहेरचं नातं' हे समान विचार, भावना, अडचणीत दिलेला आधार, मैत्री, किंवा एखाद्या व्यक्तीबद्दल वाटणारी आपुलकी आणि विश्वास यातून निर्माण होतं. हे नाते रक्ताच्या नात्यांप्रमाणे बंधनकारक नसते, पण ते मनाने जोडलेले असते.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.
अ) जिव्हाळा - प्रेम, आपुलकी
ब) आधार - पाठिंबा, टेकू
प्रश्न ६. 'तुमच्या जीवनातील एखादे आवडते नाते' यावर ५-७ ओळीत लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे. उदा.)
माझ्या जीवनातील सर्वात आवडते नाते म्हणजे माझ्या आजीचे. ती माझी खूप चांगली मैत्रीण आहे. मी तिला माझ्या सर्व गोष्टी सांगतो आणि ती मला नेहमी योग्य सल्ला देते. तिचे प्रेम खूप निस्वार्थ आहे. माझ्या प्रत्येक निर्णयात ती मला पाठिंबा देते. माझ्यासाठी ती रक्ताच्या नात्यापलीकडची मैत्रीण आहे.
प्रश्न ७. 'नात्याबाहेरचं नातं' या संकल्पनेचे महत्त्व स्पष्ट करा.
'नात्याबाहेरचं नातं' ही संकल्पना मानवी जीवनात अत्यंत महत्त्वाची आहे. जन्माने मिळालेली नाती असतातच, पण यापलीकडे जाऊन काही व्यक्तींशी आपले नाते जोडले जाते, ज्यात रक्ताचे बंधन नसते. हे नाते प्रेम, विश्वास, सहानुभूती आणि निस्वार्थ मदतीवर आधारित असते. अशा नात्यांमुळे जीवनात अधिक आनंद, समाधान आणि सुरक्षितता लाभते. संकटात हे नाते आधार देते आणि जीवनाला वेगळी दिशा देते.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून सर्वनाम ओळखा.
अ) तो अभ्यास करतो.
ब) आम्ही खेळायला गेलो.
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा २ - सराव प्रश्नपत्रिका
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) 'गोमू माहेरला जाते' हे कोणत्या प्रकारचे गीत आहे?
ब) गोमू कोठे निघाली आहे?
क) गोमूच्या डोळ्यांत पाणी का आले?
ड) लोकगीतातून कशाचे दर्शन घडते?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) गोमूचा _________ आला होता.
ब) गोमू माहेरला जाताना _________ झाली.
क) लोकगीते ही _________ परंपरेतून चालत आलेली आहेत.
प्रश्न ३. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) माहेर
ब) घर
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) गोमू माहेरला जाताना तिला कोणत्या भावना जाणवत होत्या?
ब) लोकगीतांचे महत्त्व काय आहे?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) जाते
ब) जुने
प्रश्न ६. 'तुम्ही केलेल्या प्रवासाचे वर्णन' ५-७ ओळीत लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून ग्रामीण जीवनाचे कोणते चित्र दिसते? (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून विशेषण ओळखा. (२ गुण)
अ) सुंदर फूल.
ब) चार मुले.
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा २ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) 'गोमू माहेरला जाते' हे 'लोकगीत' आहे.
ब) गोमू 'माहेरला' (तिच्या आई-वडिलांच्या घरी) निघाली आहे.
क) गोमू माहेरला जाण्याच्या आनंदाने आणि सासर सोडून जाण्याच्या थोड्याशा दुःखामुळे तिच्या डोळ्यांत पाणी आले.
ड) लोकगीतातून 'ग्रामजीवन, संस्कृती, परंपरा आणि मानवी भावनां'चे दर्शन घडते.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) गोमूचा भाऊ आला होता.
ब) गोमू माहेरला जाताना आनंदी झाली.
क) लोकगीते ही मौखिक परंपरेतून चालत आलेली आहेत.
प्रश्न ३. खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.
अ) माहेर - आई-वडिलांचे घर, पितृगृह
ब) घर - सदन, गृह, निवास
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) गोमू माहेरला जाण्याच्या विचाराने खूप आनंदी होती, कारण तिला तिच्या आई-वडिलांना आणि बालपणीच्या आठवणींना भेटायचे होते. परंतु, सासर सोडून जाताना तिला थोडं दुःखही झालं, कारण ती सासरच्या लोकांशी आणि घराशी जोडली गेली होती.
ब) लोकगीते ही कोणत्याही संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असतात. ती पिढ्यानपिढ्या मौखिक परंपरेतून जिवंत राहतात. लोकगीतांमधून त्या समाजाचे दैनंदिन जीवन, चालीरीती, सण-उत्सव आणि भावनांचे दर्शन घडते. ती समाज आणि संस्कृती जपण्याचे काम करतात.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
अ) जाते - येते
ब) जुने - नवे
प्रश्न ६. 'तुम्ही केलेल्या प्रवासाचे वर्णन' ५-७ ओळीत लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे. उदा.)
गेल्या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत मी माझ्या कुटुंबासोबत कोकणात गेलो होतो. तो प्रवास खूप अविस्मरणीय होता. आम्ही ट्रेनने गेलो, त्यामुळे निसर्गाची सुंदर दृश्ये पाहायला मिळाली. कोकणातील हिरवीगार झाडे, नारळाची झाडे आणि स्वच्छ समुद्रकिनारे मला खूप आवडले. तिथे मी नवीन खाद्यपदार्थांचा आस्वाद घेतला. हा प्रवास खूप आनंददायी होता आणि मला खूप काही शिकायला मिळालं.
प्रश्न ७. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून ग्रामीण जीवनाचे कोणते चित्र दिसते?
'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून साधे, नैसर्गिक आणि कौटुंबिक जिव्हाळ्याने भरलेले ग्रामीण जीवन दिसते. यात माहेरची ओढ, भाऊ-बहिणीचे प्रेम, सासर आणि माहेर या दोन्ही कुटुंबातील संबंध, आणि स्त्रीच्या भावनांचे चित्रण आहे. ग्रामीण भागातील साधी राहणी, परंपरेनुसार सणांच्या वेळी माहेरी जाणे, आणि त्यातून मिळणारा आनंद हे सर्व या लोकगीतातून स्पष्ट होते.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातून विशेषण ओळखा.
अ) सुंदर फूल.
ब) चार मुले.
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा ३ - सराव प्रश्नपत्रिका (व्याकरण)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील वाक्यातील नामे ओळखा. (३ गुण)
अ) गणेश पुस्तक वाचतो.
ब) मुंबई महाराष्ट्राची राजधानी आहे.
क) पक्षी आकाशात उडतात.
प्रश्न २. खालील वाक्यातील सर्वनामे ओळखा. (३ गुण)
अ) ती खूप हुशार आहे.
ब) आपण उद्या भेटू.
क) त्यांना खेळायला आवडते.
प्रश्न ३. खालील वाक्यातील विशेषणे ओळखा. (३ गुण)
अ) लाल गुलाब सुंदर आहे.
ब) त्याला गोड लाडू आवडतो.
क) झाडावर पाच फुले आहेत.
प्रश्न ४. खालील वाक्यातील क्रियापदे ओळखा. (३ गुण)
अ) मुले खेळत आहेत.
ब) राजू गाणे गातो.
क) ती हसली.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे वचन बदला. (३ गुण)
अ) शाळा
ब) पुस्तक
क) नदी
प्रश्न ६. खालील शब्दांचे लिंग बदला. (३ गुण)
अ) मुलगा
ब) घोडा
क) राजा
प्रश्न ७. खालील वाक्यात योग्य विरामचिन्हे वापरून वाक्य पुन्हा लिहा. (४ गुण)
अ) अरे वा किती सुंदर फूल आहे हे
ब) राम लक्ष्मण आणि सीता वनवासात गेले
प्रश्न ८. खालील शब्दांचा वाक्यात उपयोग करा. (२ गुण)
अ) सुंदर
ब) मदत
प्रश्न ९. खालील शब्दांतील शुद्ध शब्द ओळखा. (२ गुण)
अ) परिक्षा / परीक्षा
ब) आशिर्वाद / आशीर्वाद
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा ३ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील वाक्यातील नामे ओळखा.
अ) गणेश पुस्तक वाचतो. - गणेश, पुस्तक
ब) मुंबई महाराष्ट्राची राजधानी आहे. - मुंबई, महाराष्ट्र, राजधानी
क) पक्षी आकाशात उडतात. - पक्षी, आकाश
प्रश्न २. खालील वाक्यातील सर्वनामे ओळखा.
अ) ती खूप हुशार आहे.
ब) आपण उद्या भेटू.
क) त्यांना खेळायला आवडते.
प्रश्न ३. खालील वाक्यातील विशेषणे ओळखा.
अ) लाल गुलाब सुंदर आहे. (सुंदर हे सुद्धा विशेषण आहे)
ब) त्याला गोड लाडू आवडतो.
क) झाडावर पाच फुले आहेत.
प्रश्न ४. खालील वाक्यातील क्रियापदे ओळखा.
अ) मुले खेळत आहेत.
ब) राजू गाणे गातो.
क) ती हसली.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे वचन बदला.
अ) शाळा - शाळा (वचन बदलत नाही, अनेकवचन 'शाळा'च)
ब) पुस्तक - पुस्तके
क) नदी - नद्या
प्रश्न ६. खालील शब्दांचे लिंग बदला.
अ) मुलगा - मुलगी
ब) घोडा - घोडी
क) राजा - राणी
प्रश्न ७. खालील वाक्यात योग्य विरामचिन्हे वापरून वाक्य पुन्हा लिहा.
अ) अरे वा! किती सुंदर फूल आहे हे!
ब) राम, लक्ष्मण आणि सीता वनवासात गेले.
प्रश्न ८. खालील शब्दांचा वाक्यात उपयोग करा.
अ) सुंदर: आज निसर्गाचे सुंदर दृश्य दिसले.
ब) मदत: मित्राने मला अभ्यासात मदत केली.
प्रश्न ९. खालील शब्दांतील शुद्ध शब्द ओळखा.
अ) परिक्षा / परीक्षा
ब) आशिर्वाद / आशीर्वाद
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा ४ - सराव प्रश्नपत्रिका (लेखन कौशल्ये)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची उत्तरे थोडक्यात लिहा. (४ गुण)
अ) तुम्ही मित्राला वाढदिवसाचे पत्र का लिहाल?
ब) निबंध लिहिताना कोणत्या गोष्टी लक्षात घ्याल?
प्रश्न २. खालील विषयांवर निबंध लिहा. (१० गुण)
अ) माझा आवडता प्राणी (किंवा)
ब) मी पाहिलेला सर्कसचा खेळ
प्रश्न ३. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर पत्र लिहा. (१० गुण)
अ) तुमच्या मित्राला/मैत्रिणीला तुमच्या आवडत्या पुस्तकाविषयी माहिती देणारे पत्र लिहा.
(किंवा)
ब) तुमच्या शाळेतील मुख्याध्यापकांना सुट्टीसाठी अर्ज करणारे पत्र लिहा.
प्रश्न ४. खालील वाक्यात योग्य विरामचिन्हे वापरून वाक्य पुन्हा लिहा. (१ गुण)
अ) आई म्हणाली बाळा लवकर जेवण कर
ऑक्टोबर २०२५ - आठवडा ४ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची उत्तरे थोडक्यात लिहा.
अ) मी मित्राला वाढदिवसाचे पत्र त्याला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देण्यासाठी, त्याची आठवण करून देण्यासाठी आणि त्याच्या वाढदिवसाला उपस्थित राहू शकलो नाही तर माफी मागण्यासाठी किंवा त्याला भेटवस्तू पाठवण्यासाठी लिहेन.
ब) निबंध लिहिताना विषयाला धरून विचार मांडणे, वाक्यांची रचना योग्य असणे, व्याकरण आणि शुद्धलेखनाच्या चुका टाळणे, तसेच निबंधाला योग्य सुरुवात आणि शेवट असणे या गोष्टी लक्षात घेईन.
प्रश्न २. खालील विषयांवर निबंध लिहा. (उदा. 'माझा आवडता प्राणी' यावर निबंध)
माझा आवडता प्राणी
मला अनेक प्राणी आवडतात, पण त्यात कुत्रा हा माझा सर्वात आवडता प्राणी आहे. कुत्र्याला 'माणसाचा खरा मित्र' असेही म्हणतात. तो खूप प्रामाणिक आणि विश्वासू असतो. माझ्या घरी 'मोती' नावाचा एक कुत्रा आहे. तो खूप खेळकर आणि प्रेमळ आहे. मी शाळेतून घरी येताच तो माझ्याभोवती आनंदाने नाचतो. तो नेहमी माझ्यासोबत असतो आणि माझ्या प्रत्येक गोष्टीत भाग घेतो. मोती आमच्या घराचे रक्षण करतो. तो कधीही माझ्यावर किंवा माझ्या कुटुंबावर गुरगुरत नाही. मी त्याला सकाळी आणि संध्याकाळी फिरायला घेऊन जातो. त्याला बिस्किटे खायला खूप आवडतात. कुत्र्यासारखा प्रामाणिक प्राणी दुसरा कोणी नाही. मला माझा मोती खूप आवडतो आणि मी त्याची नेहमी काळजी घेतो.
प्रश्न ३. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर पत्र लिहा. (उदा. मित्राला आवडत्या पुस्तकाविषयी माहिती देणारे पत्र)
प्रिय [मित्राचे/मैत्रिणीचे नाव],
सप्रेम नमस्कार.
तू कसा आहेस? मला आशा आहे की तू ठीक असशील. मी तुला हे पत्र माझ्या नुकत्याच वाचलेल्या एका आवडत्या पुस्तकाविषयी सांगण्यासाठी लिहित आहे. हे पुस्तक 'श्यामची आई' हे आहे, जे साने गुरुजींनी लिहिले आहे.
हे पुस्तक खूपच प्रेरणादायी आहे. यात एका मुलाचे, श्यामचे आणि त्याच्या आईचे नाते, आईने त्याला दिलेले संस्कार आणि मूल्यांची शिकवण याबद्दल खूप सुंदर वर्णन केले आहे. हे पुस्तक वाचताना मला खूप वेळा डोळ्यांत पाणी आले, पण ते वाचून मला खूप काही शिकायला मिळालं. आईचे प्रेम आणि त्याग किती मोठा असतो, हे यातून कळते.
मला खात्री आहे की तुलाही हे पुस्तक खूप आवडेल. तू नक्कीच वेळ काढून ते वाच. आपण लवकरच भेटूया आणि याबद्दल आणखी बोलूया.
तुझा/तुझी मित्र/मैत्रीण,
[तुमचे नाव]
[तुमचा पत्ता]
[दिनांक]
प्रश्न ४. खालील वाक्यात योग्य विरामचिन्हे वापरून वाक्य पुन्हा लिहा.
अ) आई म्हणाली, "बाळा, लवकर जेवण कर."
नोव्हेंबर २०२५
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा १ - सराव प्रश्नपत्रिका (भाषिक सराव)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील म्हणींचा अर्थ स्पष्ट करून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) अति तेथे माती
ब) करावे तसे भरावे
प्रश्न २. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) आकाशाला गवसणी घालणे
ब) आभाळ फाटणे
प्रश्न ३. शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार खालील शब्द शुद्ध करून लिहा. (३ गुण)
अ) परिक्षा
ब) आर्शिवाद
क) पुज्य
प्रश्न ४. खालील शब्दांना योग्य विरामचिन्हे द्या. (३ गुण)
अ) अरे देवा
ब) तू काय करतोस
क) मी आज शाळेत जाणार नाही
प्रश्न ५. खालील क्रियाविशेषण अव्यये ओळखा. (३ गुण)
अ) तो हळू चालतो.
ब) आज खूप पाऊस पडला.
क) ती नेहमी अभ्यास करते.
प्रश्न ६. खालील शब्दांचे अनेकवचन लिहा. (३ गुण)
अ) भिंत
ब) वही
क) पैसा
प्रश्न ७. 'माझी शाळा' या विषयावर ५-७ ओळी लिहा. (५ गुण)
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा १ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील म्हणींचा अर्थ स्पष्ट करून वाक्यात उपयोग करा.
अ) अति तेथे माती - कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक झाल्यास त्याचे वाईट परिणाम होतात.
वाक्य: जास्त खाल्ल्याने तब्येत बिघडते, कारण अति तेथे माती.
ब) करावे तसे भरावे - जे काही कर्म कराल, त्याचे फळ भोगावे लागते.
वाक्य: त्याने वाईट काम केले होते, म्हणून त्याला शिक्षा झाली; खरेच करावे तसे भरावे.
प्रश्न २. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) आकाशाला गवसणी घालणे - अशक्य गोष्ट साध्य करण्याचा प्रयत्न करणे, खूप मोठे कार्य करणे.
वाक्य: अंतराळवीर चंद्रावर जाऊन आकाशाला गवसणी घालू लागले आहेत.
ब) आभाळ फाटणे - खूप मोठे संकट येणे, चोहोबाजूंनी अडचणीत सापडणे.
वाक्य: एकाच वेळी वडिलांचे निधन आणि व्यवसायात तोटा झाल्याने त्याच्यावर आभाळ फाटले.
प्रश्न ३. शुद्धलेखनाच्या नियमांनुसार खालील शब्द शुद्ध करून लिहा.
अ) परिक्षा - परीक्षा
ब) आर्शिवाद - आशीर्वाद
क) पुज्य - पूज्य
प्रश्न ४. खालील शब्दांना योग्य विरामचिन्हे द्या.
अ) अरे देवा!
ब) तू काय करतोस?
क) मी आज शाळेत जाणार नाही.
प्रश्न ५. खालील क्रियाविशेषण अव्यये ओळखा.
अ) तो हळू चालतो.
ब) आज खूप पाऊस पडला.
क) ती नेहमी अभ्यास करते.
प्रश्न ६. खालील शब्दांचे अनेकवचन लिहा.
अ) भिंत - भिंती
ब) वही - वह्या
क) पैसा - पैसे
प्रश्न ७. 'माझी शाळा' या विषयावर ५-७ ओळी लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे.)
माझ्या शाळेचे नाव 'सरस्वती विद्या मंदिर' आहे. माझी शाळा खूप मोठी आणि सुंदर आहे. शाळेत एक मोठे मैदान आहे, जिथे आम्ही खेळतो. आमच्या शाळेतील शिक्षक खूप प्रेमळ आणि हुशार आहेत. ते आम्हाला खूप चांगल्या प्रकारे शिकवतात. शाळेत अनेक झाडे आहेत, त्यामुळे वातावरण खूप प्रसन्न राहते. मला माझी शाळा खूप आवडते.
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा २ - सराव प्रश्नपत्रिका (उपयोजित लेखन)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर जाहिरात तयार करा. (७ गुण)
अ) तुमच्या शाळेत भरवलेल्या विज्ञान प्रदर्शनाची जाहिरात.
(किंवा)
ब) नवीन पुस्तक विक्रीच्या दुकानाची जाहिरात.
प्रश्न २. तुमच्या शाळेत झालेल्या वार्षिक स्नेहसंमेलनाची बातमी तयार करा. (८ गुण)
(बातमीसाठी आवश्यक मुद्दे: कार्यक्रम कधी, कोठे झाला, कोण उपस्थित होते, काय कार्यक्रम झाले, वैशिष्ट्ये)
प्रश्न ३. खालील विषयावर संवाद लेखन करा. (१० गुण)
अ) शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्यातील अभ्यासाबाबतचा संवाद.
(किंवा)
ब) दोन मित्रांमधील सुट्टीतील गप्पांचा संवाद.
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा २ - उत्तरे
प्रश्न १. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर जाहिरात तयार करा. (उदा. विज्ञान प्रदर्शनाची जाहिरात)
आता आपल्या शाळेत, विज्ञान प्रदर्शन २०२५!
नवीन अविष्कार... नवनवीन कल्पना...
उत्सुकता आणि ज्ञानाचा संगम!
[शाळेचे नाव] सादर करत आहे:
भव्य विज्ञान प्रदर्शन
आपल्या मुलांच्या वैज्ञानिक कल्पना प्रत्यक्ष अनुभवा!
सौरऊर्जेवरील प्रकल्प
पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान
गणिताचे मनोरंजक खेळ
रोबोटिक्सचे अद्भुत जग
आणि बरेच काही!
दिनांक: [दिनांक]
वेळ: सकाळी १० ते सायं. ५
स्थळ: [शाळेचे नाव], [शाळेचा पत्ता]
सर्वांसाठी प्रवेश विनामूल्य! ज्ञानासाठी आणि मनोरंजनासाठी आजच भेट द्या!
प्रश्न २. तुमच्या शाळेत झालेल्या वार्षिक स्नेहसंमेलनाची बातमी तयार करा.
शांतीनगर शाळेत वार्षिक स्नेहसंमेलनाचा दिमाखदार सोहळा
विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांचे प्रदर्शन; मान्यवरांची उपस्थिती
शांतीनगर, [दिनांक]: येथील शांतीनगर विद्यामंदिरात दि. [मागील कोणताही दिनांक] रोजी मोठ्या उत्साहात वार्षिक स्नेहसंमेलन पार पडले. या सोहळ्यासाठी प्रमुख पाहुणे म्हणून शिक्षणमंत्री श्री. [मान्यवरांचे नाव] उपस्थित होते.
कार्यक्रमाची सुरुवात दीपप्रज्वलनाने आणि सरस्वती वंदनेने झाली. शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी पाहुण्यांचे स्वागत करून शाळेच्या प्रगतीचा अहवाल सादर केला. यानंतर विद्यार्थ्यांनी विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. यामध्ये देशभक्तीपर गीते, पारंपरिक नृत्य, नाटिका आणि विनोदी एकांकिकांचा समावेश होता. विद्यार्थ्यांनी सादर केलेल्या विज्ञानावर आधारित नाटिकेने उपस्थितांची मने जिंकली.
प्रमुख पाहुण्यांनी आपल्या भाषणात विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांचे कौतुक केले आणि त्यांना भविष्यासाठी शुभेच्छा दिल्या. तसेच, शिक्षकांच्या अथक प्रयत्नांची प्रशंसा केली. हा कार्यक्रम विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव देण्यासाठी एक उत्तम व्यासपीठ ठरला. कार्यक्रमाच्या शेवटी शाळेच्या उपमुख्याध्यापकांनी आभारप्रदर्शन केले.
प्रश्न ३. खालील विषयावर संवाद लेखन करा. (उदा. शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्यातील अभ्यासाबाबतचा संवाद)
शिक्षक आणि विद्यार्थी यांच्यातील अभ्यासाबाबतचा संवाद
शिक्षक: शुभ प्रभात, रमेश! कसा आहेस तू?
रमेश: शुभ प्रभात सर! मी ठीक आहे.
शिक्षक: रमेश, मी पाहिले की तुझे गणितातील गुण थोडे कमी झाले आहेत. तुला काही अडचण आहे का?
रमेश: होय सर. मला भूमितीतील काही घटक थोडे अवघड वाटतात.
शिक्षक: काळजी करू नकोस. भूमिती समजून घेण्यासाठी थोडा अधिक सराव लागतो. तुला नेमके काय समजत नाहीये?
रमेश: मला त्रिकोणाचे प्रकार आणि त्यांचे गुणधर्म यात गोंधळ होतो.
शिक्षक: ठीक आहे. आपण उद्या सकाळी शाळेतच अर्धा तास अधिक सराव करूया का? मी तुला ते घटक पुन्हा समजावून सांगेन आणि काही सोपी उदाहरणे देईन.
रमेश: खरंच सर? ही तर खूप चांगली मदत होईल. मी नक्की येईन. धन्यवाद सर!
शिक्षक: शाबास रमेश! प्रयत्न करत राहा, यश नक्की मिळेल. काहीही अडचण आल्यास मला कधीही विचारण्यास संकोच करू नकोस.
रमेश: नक्की सर. मी मन लावून अभ्यास करेन.
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा ३ - सराव प्रश्नपत्रिका (समग्र पुनरावृत्ती)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: २५ वेळ: १ तास
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांना कोणत्या नावाने ओळखले जाते?
ब) 'गचकअंधारी' कोणाला म्हटले जाते?
क) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेबद्दल काय म्हटले आहे?
ड) 'नात्याबाहेरचं नातं' कशावर आधारित असते?
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा. (३ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोत _________ पिकांवर संशोधन केले.
ब) मराठी भाषेचा _________ मनाला आनंद देतो.
क) 'गोमू माहेरला जाते' हे एक _________ आहे.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा. (४ गुण)
अ) आभाळ फाटणे
ब) देहभान विसरणे
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) लोकगीतांचे महत्त्व काय आहे?
ब) 'गचकअंधारी' या पाठातील विनोदाचे मुख्य कारण काय आहे?
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा. (२ गुण)
अ) जवळ
ब) आनंद
प्रश्न ६. 'माझा आवडता ऋतू' यावर ५-७ ओळी लिहा. (४ गुण)
प्रश्न ७. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून कोणती भावना व्यक्त होते? (४ गुण)
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातील विशेषण ओळखा. (२ गुण)
अ) सुंदर पक्षी उडत होता.
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा ३ - उत्तरे
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांना 'मेक्सिकन शेतीतले हरितक्रांतीचे जनक' या नावाने ओळखले जाते.
ब) 'गचकअंधारी' ही एका म्हातारीने नातवाला घाबरवण्यासाठी वापरलेली काल्पनिक संज्ञा होती, जी वाघ आणि कोल्ह्याला एक भयानक प्राणी वाटली.
क) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेचा गोडवा, तिची सरळता आणि तिचा अभिमान याबद्दल म्हटले आहे.
ड) 'नात्याबाहेरचं नातं' प्रेम, आपुलकी, विश्वास आणि आधार या मूल्यांवर आधारित असते.
प्रश्न २. रिकाम्या जागा भरा.
अ) डॉ. खानखोजे यांनी मेक्सिकोत गहू आणि मका पिकांवर संशोधन केले.
ब) मराठी भाषेचा गोडवा मनाला आनंद देतो.
क) 'गोमू माहेरला जाते' हे एक लोकगीत आहे.
प्रश्न ३. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा.
अ) आभाळ फाटणे - खूप मोठे संकट येणे, चोहोबाजूंनी अडचणीत सापडणे.
वाक्य: अतिवृष्टीमुळे शेतकऱ्यांवर आभाळ फाटले.
ब) देहभान विसरणे - स्वतःला विसरून जाणे, एखाद्या कामात पूर्णपणे रमून जाणे.
वाक्य: गाणे ऐकताना तो देहभान विसरून गेला.
प्रश्न ४. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) लोकगीते ही कोणत्याही संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असतात. ती पिढ्यानपिढ्या मौखिक परंपरेतून जिवंत राहतात. लोकगीतांमधून त्या समाजाचे दैनंदिन जीवन, चालीरीती, सण-उत्सव आणि भावनांचे दर्शन घडते. ती समाज आणि संस्कृती जपण्याचे काम करतात.
ब) 'गचकअंधारी' या पाठातील विनोदाचे मुख्य कारण म्हणजे वाघ आणि कोल्ह्याचा 'गैरसमज' आणि त्यांची 'भीती'. त्यांना 'गचकअंधारी' म्हणजे कोणीतरी मोठा आणि भयानक प्राणी आहे असे वाटते, पण प्रत्यक्षात ती फक्त एक साधी म्हातारी असते.
प्रश्न ५. खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
अ) जवळ - दूर
ब) आनंद - दुःख
प्रश्न ६. 'माझा आवडता ऋतू' यावर ५-७ ओळी लिहा.
(विद्यार्थ्याने स्वतःच्या आवडीनुसार उत्तर लिहावे.)
मला पावसाळा हा ऋतू खूप आवडतो. उन्हाळ्यानंतर पाऊस पडायला लागल्यावर सर्वत्र गारवा पसरतो. झाडे हिरवीगार होतात आणि निसर्गाला एक वेगळेच सौंदर्य लाभते. पावसाळ्यात गरम भजी आणि चहासोबत खिडकीत बसून पाऊस बघणे मला खूप आवडते. पावसामुळे शेतीला पाणी मिळते आणि धरणे भरतात. पावसाळ्यामुळे हवामान आल्हाददायक होते.
प्रश्न ७. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून कोणती भावना व्यक्त होते?
'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतातून स्त्रीच्या माहेरच्या ओढीची आणि तिच्या मनातील विविध भावनांची सुंदर अभिव्यक्ती होते. माहेरी जाण्याच्या आनंदासोबतच सासर सोडून जाताना वाटणारे थोडे दुःख, भाऊ-बहिणीच्या भेटीची आतुरता आणि एकूणच कौटुंबिक जिव्हाळा या भावना या लोकगीतातून व्यक्त होतात.
प्रश्न ८. व्याकरण: खालील वाक्यातील विशेषण ओळखा.
अ) सुंदर पक्षी उडत होता.
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा ४ - सराव प्रश्नपत्रिका (तिमाही परीक्षा नमुना)
इयत्ता: ७ वी विषय: मराठी
गुण: ४० वेळ: दीड तास
विभाग १: गद्य (पाठ्यपुस्तकावर आधारित)
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) डॉ. खानखोजे यांनी उच्च कृषी शिक्षण घेण्यासाठी कोणत्या देशात प्रवास केला?
ब) 'गचकअंधारी' पाठात वाघाला कोणत्या प्राण्याने पाठलाग केल्याचा भास झाला?
क) 'नात्याबाहेरचं नातं' म्हणजे काय?
ड) 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतात गोमूसाठी कोण आला आहे?
प्रश्न २. थोडक्यात उत्तरे लिहा. (६ गुण)
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांच्या कृषी क्षेत्रातील कार्याचे महत्त्व स्पष्ट करा.
ब) 'माझी मराठी' या कवितेतून मराठी भाषेबद्दल तुम्हाला काय समजले?
क) 'गचकअंधारी' या पाठातील विनोदाचे मूळ कारण स्पष्ट करा.
विभाग २: पद्य (कविता)
प्रश्न ३. 'माझी मराठी' या कवितेवर आधारित खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (६ गुण)
अ) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेला काय म्हटले आहे?
ब) मराठी भाषेत काय ओतप्रोत भरले आहे?
क) मराठी भाषेतील शब्दांचे वैशिष्ट्य काय आहे?
प्रश्न ४. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतावर आधारित खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (४ गुण)
अ) गोमूच्या डोळ्यांत पाणी का आले?
ब) या लोकगीतातून ग्रामीण जीवनाचे कोणते चित्र दिसते?
विभाग ३: व्याकरण व भाषाभ्यास
प्रश्न ५. खालील सूचनांनुसार कृती करा. (१० गुण)
अ) खालील वाक्यातील नामे ओळखा: (२ गुण)
१. रामने बाजारातून फळे आणली.
ब) खालील वाक्यातील सर्वनाम ओळखा: (२ गुण)
१. ती रोज शाळेत जाते.
क) खालील वाक्यातील विशेषण ओळखा: (२ गुण)
१. हिरवीगार झाडे मनाला आनंद देतात.
ड) खालील वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा: (२ गुण)
१. जीव मुठीत घेणे
इ) खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा: (२ गुण)
१. भीती
२. जुने
विभाग ४: उपयोजित लेखन
प्रश्न ६. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर निबंध लिहा. (१० गुण)
अ) 'माझा अविस्मरणीय प्रवास'
(किंवा)
ब) 'पर्यावरण आणि मी'
नोव्हेंबर २०२५ - आठवडा ४ - उत्तरे (तिमाही परीक्षा नमुना)
विभाग १: गद्य (पाठ्यपुस्तकावर आधारित)
प्रश्न १. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. खानखोजे यांनी उच्च कृषी शिक्षण घेण्यासाठी 'अमेरिका' या देशात प्रवास केला.
ब) 'गचकअंधारी' पाठात वाघाला 'कोल्ह्याने' पाठलाग केल्याचा भास झाला.
क) 'नात्याबाहेरचं नातं' म्हणजे रक्ताचे बंधन नसूनही प्रेम, आपुलकी आणि विश्वासाने जोडलेले नाते.
ड) 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतात गोमूसाठी 'तिचा भाऊ' आला आहे.
प्रश्न २. थोडक्यात उत्तरे लिहा.
अ) डॉ. पां. दा. खानखोजे यांनी मेक्सिकोमध्ये गहू आणि मक्याच्या अधिक उत्पादन देणाऱ्या आणि रोगप्रतिकारक शक्ती असलेल्या नवीन जाती विकसित केल्या. त्यांनी संकरित वाणांच्या निर्मितीवर भर दिला, ज्यामुळे मेक्सिको अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण झाले. यामुळे त्यांना 'मेक्सिकन शेतीतले हरितक्रांतीचे जनक' म्हणून ओळखले जाते.
ब) 'माझी मराठी' या कवितेतून मला मराठी भाषेचा गोडवा, तिची सरळता आणि तिचे सौंदर्य समजले. मराठी भाषा म्हणजे प्रेम आणि आपुलकीने भरलेली आपली आई आहे, असे या कवितेतून कवीने सांगितले आहे. या भाषेमुळे मनाला खूप आनंद आणि अभिमान वाटतो.
क) 'गचकअंधारी' या पाठातील विनोदाचे मूळ कारण म्हणजे 'गैरसमज' आणि 'भीती'. अंधारात वाघाला आणि कोल्ह्याला म्हातारी हीच 'गचकअंधारी' आहे असे वाटते. म्हातारीच्या लाथाबुक्क्यांमुळे आणि चाबकाच्या फटक्यांमुळे त्यांना वाटते की गचकअंधारी खरोखरच खूप भयानक आहे आणि ती त्यांना मारण्यासाठीच आली आहे. या गैरसमजातून आणि त्यातून होणाऱ्या पळापळीतून विनोद निर्माण होतो.
विभाग २: पद्य (कविता)
प्रश्न ३. 'माझी मराठी' या कवितेवर आधारित खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
अ) 'माझी मराठी' या कवितेत कवीने मराठी भाषेला 'माझी आई', 'माझी मायबोली', 'गोड भाषा', 'सरळ भाषा' असे म्हटले आहे.
ब) मराठी भाषेत 'स्नेह', 'आपुलकी', 'संस्कृती', 'ज्ञान' आणि 'मासल्या' ओतप्रोत भरले आहे.
क) मराठी भाषेतील शब्दांचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते गोड आहेत, ते कानांना सुखावणारे आहेत आणि ते मनाला आनंद देतात. त्यांच्यातून प्रेम आणि आपुलकीचा अनुभव येतो.
प्रश्न ४. 'गोमू माहेरला जाते' या लोकगीतावर आधारित खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
अ) गोमूच्या डोळ्यांत पाणी आले, कारण तिला माहेरला जाण्याचा आनंद होत होता, पण त्याचवेळी सासर सोडून जाताना तिला थोडे दुःखही होत होते. ही आनंदाश्रू आणि विरहाश्रू अशी संमिश्र भावना होती.
ब) या लोकगीतातून ग्रामीण जीवनातील साधेपणा, कौटुंबिक जिव्हाळा, भाऊ-बहिणीचे प्रेम आणि माहेरची ओढ हे चित्र दिसते. तसेच, ग्रामीण भागात स्त्रियांचा त्यांच्या माहेरी जाण्याचा प्रसंग किती महत्त्वाचा असतो, हे यातून स्पष्ट होते.
विभाग ३: व्याकरण व भाषाभ्यास
प्रश्न ५. खालील सूचनांनुसार कृती करा.
अ) खालील वाक्यातील नामे ओळखा:
१. रामने बाजारातून फळे आणली. - राम, बाजार, फळे
ब) खालील वाक्यातील सर्वनाम ओळखा:
१. ती रोज शाळेत जाते.
क) खालील वाक्यातील विशेषण ओळखा:
१. हिरवीगार झाडे मनाला आनंद देतात.
ड) खालील वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहून वाक्यात उपयोग करा:
१. जीव मुठीत घेणे - खूप घाबरणे, अत्यंत भीती वाटणे.
वाक्य: अंधारात एकट्याने जाताना त्याने जीव मुठीत घेतला.
इ) खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा:
१. भीती - निर्भयता
२. जुने - नवे
विभाग ४: उपयोजित लेखन
प्रश्न ६. खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर निबंध लिहा. (उदा. 'माझा अविस्मरणीय प्रवास')
माझा अविस्मरणीय प्रवास
गेल्या दिवाळीच्या सुट्टीत मी माझ्या कुटुंबासोबत शिमला येथे प्रवास केला. माझ्या आयुष्यातील तो पहिलाच इतका मोठा प्रवास होता आणि तो माझ्यासाठी अविस्मरणीय ठरला. आम्ही ट्रेनने प्रवास केला, जो खूप आनंददायी होता. वाटेत डोंगरांचे, दऱ्यांचे आणि हिरवीगार शेतांचे सुंदर दृश्य पाहायला मिळाले.
शिमल्याला पोहोचल्यावर थंडीचा अनुभव खूपच वेगळा होता. आम्ही हॉटेलमध्ये चेक-इन करून लगेच बाहेर पडलो. शिमल्यातील 'मॉल रोड' खूप सुंदर होता. तिथे आम्ही खूप फिरलो, विविध वस्तू पाहिल्या आणि तिथले स्थानिक खाद्यपदार्थ खाल्ले. दुसऱ्या दिवशी आम्ही 'कुफरी'ला गेलो. तिथे बर्फाचा अनुभव घेतला. बर्फात खेळताना आणि स्नोमॅन बनवताना खूप मजा आली. घोड्यावर बसून डोंगरावर चढण्याचा अनुभवही रोमांचक होता.
तिसऱ्या दिवशी आम्ही 'जाखू मंदिराला' भेट दिली, जे एका उंच डोंगरावर आहे. तिथून संपूर्ण शिमला शहराचे विहंगम दृश्य दिसत होते. या प्रवासात मी निसर्गाची भव्यता अनुभवली आणि खूप नवीन गोष्टी शिकलो. थंड हवामान, सुंदर दृश्ये आणि कुटुंबीयांसोबत घालवलेला वेळ यामुळे हा प्रवास माझ्या कायम स्मरणात राहील.
आशा आहे की ही विस्तृत प्रश्नपत्रिका आणि त्यांची उत्तरे तुम्हाला आणि तुमच्या विद्यार्थ्यांना सप्टेंबर २०२५ ते नोव्हेंबर २०२५ या तिमाहीतील मराठी अभ्यासक्रमासाठी उपयुक्त ठरतील. आणखी काही मदत हवी असल्यास, कृपया विचारा.
Comments
Post a Comment